Evde yangın çıkarsa ne yapılmalı?

Evde yangın çıkarsa ne yapılmalı?

Evde yangın çıkması, saniyeler içinde doğru karar vermeyi gerektiren ciddi bir acil durumdur. Böyle bir durumda öncelik eşyaları kurtarmak veya alevleri söndürmek değil, kendinizin ve evdeki diğer kişilerin güvenli biçimde dışarı çıkmasını sağlamaktır. Yangın küçük görünse bile hızla büyüyebilir; duman ise görüşü azaltarak ve zehirlenmeye yol açarak kaçışı zorlaştırabilir.

Evde yangın çıkarsa yapılması gerekenler kısaca şunlardır: Evdekileri uyarın, duman ve alev bulunmayan güvenli bir çıkıştan tahliye olun, asansör kullanmayın ve güvenli bir yere ulaştığınızda 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın. Dışarı çıktıktan sonra hiçbir nedenle binaya geri dönmeyin. Çıkış yolunuz kapalıysa dumanın bulunduğu alana girmeyin; kapısı kapalı, dışarıya penceresi olan bir odadan yardım isteyin.

Yangını fark ettiğiniz ilk anda ne yapmalısınız?

Yanık kokusu, duman, alarm sesi veya alev fark ettiğinizde durumu araştırmak için zaman kaybetmeyin. Özellikle dumanın kaynağı belli değilse evin içinde dolaşmak tehlikeli olabilir.

• Evdekileri yüksek sesle uyarın: “Yangın var!” diyerek herkesin durumdan haberdar olmasını sağlayın.
• Güvenli çıkışa yönelin: Telefon, çanta, para veya kıymetli eşya almak için tahliyeyi geciktirmeyin.
• Çocuklara ve yardıma ihtiyaç duyan kişilere destek olun: Bunu yaparken kendinizi alev veya yoğun duman bulunan bir alana sokmayın.
• Mümkünse arkanızdaki kapıları kapatın: Tahliyeyi geciktirmeden kapıları kapatmak, yangın ve dumanın yayılmasını yavaşlatabilir. Kapıları kilitlemeyin.
• Güvenli bir yerde 112’yi arayın: Başka birinin ihbarda bulunduğunu varsaymayın.

Gazı veya elektriği kesmek için yangının bulunduğu alana yaklaşmayın. Ana hedef, tehlikeli ortamda geçirilen süreyi azaltmaktır.

Yangın sırasında güvenli tahliye nasıl yapılır?

Dumanlı koridora veya merdivene girmeyin

Duman, yangındaki en önemli tehlikelerden biridir. İçerdiği zehirli gazlar kısa sürede bilinç kaybına neden olabilir. Çıkış güzergâhında yoğun duman veya alev varsa o yolu kullanmayın; güvenli başka bir çıkış yoksa kapalı bir odada yardım bekleme adımlarını uygulayın.

Güvenli çıkışa ilerlerken dumanla karşılaşırsanız zemine yakın hareket edin; koşullar kötüleşiyorsa dumanın içine doğru devam etmeyin. Ağız ve burnu bezle kapatmak, yangın dumanındaki zehirli gazlara karşı güvenilir koruma sağlamaz. Islak bez hazırlamak için tahliyeyi geciktirmeyin.

Kapıları dikkatle değerlendirin

Kapalı bir kapıyı açmadan önce kapı çevresinden duman gelip gelmediğine bakın. Kapıyı ve kolunu elinizin tersiyle dikkatlice kontrol edin. Kapı sıcaksa veya aralıklardan duman geliyorsa açmayın. Kapının soğuk olması da arkasındaki alanın tamamen güvenli olduğu anlamına gelmez; açmanız gerekiyorsa yavaşça aralayın, duman veya ısıyla karşılaşırsanız kapatın.

Asansör yerine güvenli merdiveni kullanın

Yangın sırasında asansöre binmeyin. Elektrik kesilebilir, kabin mahsur kalabilir veya dumanla dolabilir. Merdivenleri yalnızca duman ve alevden uzaksa kullanın. Apartmanda başka bir dairede yangın varsa ve ortak koridor ya da merdiven dumanla dolmuşsa dışarı çıkmak için bu alana girmeyin; daire kapısını kapalı tutun, 112’yi arayın ve konumunuzu bildirin.

Dışarı çıktıktan sonra binadan uzaklaşın

Önceden belirlenen veya olay sırasında seçilen güvenli bir toplanma noktasında buluşun. Binadan düşebilecek cam ve parçalardan uzak durun, itfaiye araçlarının yaklaşacağı alanı boş bırakın. İçeride kalan biri varsa yerini ekiplere bildirin; onu kurtarmak için yeniden içeri girmeyin. Evcil hayvanlar için de aynı kural geçerlidir.

112 Acil Çağrı Merkezi’ne hangi bilgiler verilmelidir?

Türkiye’de yangın ihbarı için 112 Acil Çağrı Merkezi aranır. Güvenli bir yerden arayın; içeride mahsur kaldıysanız bulunduğunuz yerden hemen yardım isteyin. Görevliye kısa ve anlaşılır bilgiler verin.

• Açık adres: İl, ilçe, mahalle, sokak, bina numarası, kat ve daire bilgisi.
• Olayın niteliği: Ev yangını olduğunu, biliniyorsa hangi katta veya bölümde başladığını belirtin.
• İçeride kalan kişiler: Kişi sayısını ve bilinen konumlarını aktarın.
• Yaralanma veya dumandan etkilenme: Bilinç kaybı, nefes darlığı ve yanık gibi durumları bildirin.
• Ek tehlikeler: Tüp, doğal gaz veya başka riskler olduğunu biliyorsanız söyleyin.

Bilmediğiniz ayrıntıları öğrenmek için tehlikeli alana dönmeyin. Görevlinin sorularını yanıtlayın ve talimatlarını izleyin.

Yangın türüne göre yapılması ve yapılmaması gerekenler

Her yangına aynı şekilde müdahale edilmez. Özellikle yağ ve elektrik yangınlarında su kullanmak tehlikeyi büyütebilir. Aşağıdaki tablo, evde karşılaşılabilecek durumlar için temel güvenlik adımlarını özetler.

Mutfakta yağ yangını çıkarsa ne yapılmalı?

Yanan yağa kesinlikle su dökmeyin. Su, kızgın yağın sıçramasına ve alevlerin hızla yayılmasına neden olabilir. Yanan tavayı lavaboya, balkona veya dışarı taşımaya çalışmak da ciddi yanık riski oluşturur.

Alevler yalnızca tava veya tencerenin içindeyse, uygun metal kapak hemen elinizin altındaysa ve alevlere maruz kalmadan yapabiliyorsanız kabın üzerini kapatın ve ocağı söndürün. Kabı tamamen soğuyana kadar açmayın veya hareket ettirmeyin. Alevler davlumbaza, dolaplara ya da çevreye yayılmışsa müdahaleyi bırakın; tahliye olun ve 112’yi arayın.

Yangın söndürme tüpü ne zaman kullanılabilir?

Yangın söndürme tüpü kullanmak tahliyenin yerini tutmaz. Müdahale ancak yangın çok küçük ve başlangıç aşamasındaysa, yoğun duman yoksa, uygun söndürücüye sahipseniz ve kullanmayı biliyorsanız düşünülebilir. Diğer kişilerin uyarılmış olması ve arkanızda açık, güvenli bir kaçış yolu bulunması gerekir.

Cihazın üzerindeki kullanım talimatlarına uyun. Söndürücünün her yangın türüne uygun olmadığını unutmayın; özellikle yağ ve elektrik kaynaklı yangınlarda uygunluk etiketini bilmeden cihaz kullanmayın. Yangın hemen kontrol altına alınmıyorsa, ısı artıyorsa veya duman yoğunlaşıyorsa müdahaleyi kesin ve uzaklaşın.

Evden çıkamıyorsanız ne yapmalısınız?

Çıkış yolu alev veya dumanla kapanmışsa dumanın içinden geçmeye çalışmayın. Mümkünse yangından uzak, dışarıya penceresi olan bir odaya geçin ve kapıyı kapatın.

• 112’yi hemen arayın: Adresinizi, katı, bulunduğunuz odayı ve yanınızdaki kişi sayısını bildirin.
• Duman girişini azaltın: Elinizin altındaki havlu veya giysilerle kapı altındaki boşlukları kapatın; bunun için başka odalara gitmeyin.
• Görünür olun: Pencereden açık renkli bir bezle veya ışıkla yerinizi belli edin.
• Pencereyi kırmayın: Kontrolsüz hava akımı duman ve alevlerin yayılmasını etkileyebilir. Dışarıdan duman geliyorsa pencereyi kapalı tutun.
• Atlamayın: Pencereden veya balkondan atlamak ciddi yaralanmaya neden olabilir. Kurtarma ekiplerinin yönlendirmesini izleyin.

Dumandan etkilenme ve yanıklarda ilk yardım

Dumana maruz kalan kişiyi yalnızca kendinizi tehlikeye atmadan yapabiliyorsanız temiz havaya çıkarın ve 112’den yardım isteyin. Dumanlı alana koruyucu ekipman olmadan kurtarma amacıyla girmeyin. Öksürük, baş ağrısı, sersemlik, ses kısıklığı, nefes darlığı veya bilinç değişikliği ciddi belirtilerdir; şikâyetler sonradan da gelişebilir.

Kişi tepkisizse ve normal nefes almıyorsa 112 görevlisinin yönlendirmesiyle temel yaşam desteğine başlayın. Yanık bölgesini, ortam güvenli hâle geldikten sonra 20 dakika boyunca serin akan su altında soğutun. Vücudun geri kalanını sıcak tutun; özellikle çocuklarda aşırı soğumaya dikkat edin.

• Yanığa buz, diş macunu, yoğurt veya yağ sürmeyin.
• Cilde yapışmış giysileri çıkarmayın.
• Şişme başlamadan, kolayca çıkarılabilen yüzük ve saat gibi eşyaları çıkarın.
• Soğutmanın ardından bölgeyi temiz, yapışmayan bir örtüyle gevşekçe kapatın.
• Geniş, derin, yüz veya hava yolunu etkileyen yanıklarda ve elektrik yanıklarında acil tıbbi yardım alın.

Ev yangınlarına karşı önceden nasıl hazırlanabilirsiniz?

Yangın anındaki doğru davranış kadar, önceden alınan önlemler de önemlidir. Evin düzenine ve evde yaşayanların ihtiyaçlarına uygun basit bir plan hazırlayın.

• Duman alarmı yerleştirin: Evin her katında, yatak odalarında ve uyuma alanlarının yakınında uygun konumlarda alarm bulundurun. Üretici talimatlarına göre bakım yapın ve en az ayda bir test edin.
• Kaçış planı oluşturun: Mümkün olan odalar için iki güvenli çıkış seçeneğini değerlendirin. Çocuklara yangında saklanmamayı öğretin.
• Toplanma noktası belirleyin: Binadan güvenli uzaklıkta, herkesin bildiği bir yer seçin.
• Çıkışları açık tutun: Koridor ve merdivenlere geçişi daraltacak eşyalar koymayın.
• Özel ihtiyaçları planlayın: Hareket kısıtlılığı veya işitme kaybı bulunan kişiler için uygun uyarı ve tahliye düzenlemeleri yapın.
• Mutfak ve elektrik güvenliğine dikkat edin: Pişen yemeği gözetimsiz bırakmayın; hasarlı kabloları ve aşırı yüklenmiş prizleri kullanmayın.

Evde yangın çıkarsa en önemli kural şudur: Can güvenliğini öne alın, güvenli yoldan çıkın, 112’ye haber verin ve binaya geri dönmeyin. Çıkış mümkün değilse dumanla aranıza kapalı bir kapı koyun, konumunuzu bildirin ve profesyonel yardım bekleyin.